Świąteczna Wysoka Brama


Brama Górna (niem. Obertor, Hohes Tor), zwana od XIX w. Wysoką Bramą to jedyna zachowana brama wchodząca w skład średniowiecznych murów obronnych grodu nad Łyną. Wybudowana pod koniec XIV w. (po przesunięciu północnego odcinka fortyfikacji). Pełniła funkcję obronną, osłaniając Olsztyn od północy, Użytkowano ją jako punkt obserwacyjny i punkt celny.

Jest to budowla w stylu gotyckim, postawiona na planie zbliżonym do kwadratu o boku 9,5 m. Węższą neogotycką klatkę schodową dostawiono w 1880 roku, łącząc bramę z budynkiem aresztu, wybudowanym w 1862 r. W 1895 roku przebito przejście dla pieszych. Wysokość 23 m, do 18,6 m oryginalne gotyckie mury. Brama usytuowana jest w północno-wschodniej części zespołu staromiejskiego, na osi wylotu głównego traktu komunikacyjnego.

W 1788 roku Bramę wyremontowano i zaadaptowano na zbrojownię szwadronu dragonów. Po pożarach obwarowań miejskich w 1858 r. wykonano kolejny remont.. Przebudowano ją wtedy na więzienie, zmieniając zwieńczenie wieży i dodając szczyty sterczynowe. Po przeprowadzce więzienia do nowej siedziby zakwalifikowano ją jako nieużytek do rozbiórki (wydana w 1896 r. dyrektywa rządu pruskiego pozwalała na likwidowanie wszystkich dawnych budowli blokujących rozwój miast). Uratowana decyzją zapomnianego obecnie burmistrza Oskara Beliana, który postanowił umieścić tam siedzibę straży pożarnej. W kolejnych latach w Bramie mieściły się posterunek policji i biuro meldunkowe. Od 1907, aż do likwidacji w 1965 roku, jeździły pod nią tramwaje. W okresie międzywojennym zaadaptowana na cele kwaterunkowe. Po II wojnie światowej użytkowana przez PTTK, aktualnie mieści się w niej hostel. W 2003 roku brama została odrestaurowana.

W 2012 r. w ramach rewitalizacji Placu Jedności Słowiańskiej rozpoczęto przed Bramą badania archeologiczne. Pod koniec grudnia tegoż roku dokopano się do pierwotnych murów obronnych miasta z XIV wieku. Spod ziemi wyłonił się barbakan (rondela) o wymiarach: grubość ściany bocznej 3,7 m, w części czołowej 4 m, głębokości na zewnątrz 5 m, i 7,5 m w środku. Odkopując dawną fortyfikację archeolodzy pracujący pod wodzą Adama Mackiewicza, znaleźli również wyroby ceramiczne, monety z okresu II poł. XIV w., kamienne kule armatnie w tym rzadko spotykane kule ceramiczne do rażenia piechoty oraz sieć różnego rodzaju rur pokazujących cywilizacyjny rozwój miasta przełomu XIX i XX wieku.

Niestety nie jestem w stanie podać daty wykonania starej fotografii. Z pewnością powstała pomiędzy 1907 a 1945 rokiem. Trudno powiedzieć z jakiej okazji ją podświetlono (być może dla miłośników Olsztyna będzie to jakaś wskazówka). Mi oświetlenie skojarzyło się ze świętami. Pomimo braku śniegu i liści na drzewach.  Bo od czego mamy wyobraźnię….

Spokojnych i rodzinnych Świąt Bożego Narodzenia życzę 🙂